Taking too long? Close loading screen.
 
Международный Византийский Клуб

Παγκόσμιες στρατηγικές του Ελληνισμού

В пятницу 2 июня 2017 г. в 12.00 в амфитеатре Национального Исследовательского Фонда Ε.Ι.Ε. (прт. Вас. Константину 48, м. Евангелисмос, г. Афины) Международный Византийский Клуб провел Круглый стол на тему: «ЭЛЛИНИЗМ, ВИЗАНТИЯ, ЕВРАЗИЯ». Подтема: «Культура, Образование и Международные отношения»

Участники:

Христодулос Яллуридис, Декан факультета Международного образования, международных отношений и культуры Университета Пандио, Профессор международной политики Университета Пандио г. Афины.

Александр Посадский, Профессор Смольного института г. Санкт-Петербурга Российской Академии Образования, эксперт четырёх Комитетов Государственной Думы РФ, ведущий эксперт Центра социально-консервативной политики (идеологический центр партии власти), директор российско-китайского центра цивилизационных исследований, директор международного Отдела Всемирного Русского Народного Собора.

Георгиос Костопулос, Professor of Cybersecurity, University of Maryland University College, USA.

Константинос Гривас, Профессор Геополитики в Высшей Военной Школе Офицеров.

Модератор – Георгиос Кардарас, Главный Исследователь Института исторических исследований, отделения Византийских Исследований Национального Исследовательского Фонда, учредитель нашего Клуба.

На Круглом столе был представлен стратегический доклад руководителя Экспертного Совета Международного Византийского Клуба А. В. Посадского «Глобальные стратегии эллинизма».

Доклад представлен на греческом языке.

Αλέξανδρος Ποσάντσκι

Παγκόσμιες στρατηγικές του Ελληνισμού

Ο Ελληνικός πολιτισμός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κινητήριες δυνάμεις της ιστορικής εξέλιξης. Ο Μέγας Αλέξανδρος όχι μόνο ένωσε τους λαούς σε μία αυτοκρατορία, αλλά και έσπειρε τους σπόρους του Ελληνισμού στο Ευρασιατικό έδαφος. Η πολιτιστική ιδέα του Ελληνισμού φώτισε τη ζωή του Ευρασιατικού κόσμου. Ο δυναμικός ελληνικός πολιτισμός εισχώρησε στα αχανή εδάφη της Ευρασίας όπου διέδωσε τα υψηλά ιδανικά του Ελληνικού Διαφωτισμού. Επηρέασε συνενωτικά τους λαούς και τις χώρες της Ανατολής. Επιπλέον, τους παρότρυνε στην πολιτιστική εξέλιξη και συνέβαλε στην ανακάλυψη των ανεπανάληπτων πολιτισμικών επιτευγμάτων και στην πολιτιστική διαμόρφωση του Ευρασιατικού χώρου.

Η Παγκόσμια Ιστορία αποτελείται από διάφορα στάδια της παγκοσμιοποίησης του Ελληνισμού. Η Ελληνική πολιτιστική αποστολή στην Ευρασία κληρονομήθηκε από το Βυζάντιο. Το Βυζάντιο συνέχισε την ανάπτυξη της ελληνικής παγκοσμιοποίησης, ενσαρκώνοντας την ελληνιστική παγκόσμια ιδέα που κυριαρχούσε από την εποχή του Μ. Αλεξάνδρου. Ο Χριστιανισμός και ο Ελληνισμός στο Βυζάντιο ενώθηκαν και έγιναν ένα.

Ο Χριστιανισμός και ο Ελληνισμός ενώθηκαν στην καθιέρωση των αξιών της προσωπικότητας του ανθρώπου, υποστηρίζοντας την ηθική ένωση της ανθρωπότητας και την ένωσή της με βάση τις υψηλές ηθικές αρχές της. Το Βυζάντιο παρουσιάζεται πλέον ως ελληνοχριστιανικός πολιτισμός, πολιτισμός του ελληνοχριστιανικού πνεύματος. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία επέτυχε την παγκόσμια ελληνοποίηση, άρρηκτα συνδεδεμένη με την χριστιανική ιδέα, παίζοντας το ρόλο του φορέα της πνευματικότητας και της προόδου.

Ως γνωστόν, οι λαοί της Ευρασίας αντλούσαν ιστορικά τις αξίες και την πολιτιστική έμπνευση από τον Ελληνισμό. Η επαφή τους με τον τελευταίο άσκησε επάνω τους επιρροή και τους ενέπνευσε. Η Ρωσία έγινε στρατηγικός δίαυλος και λίκνο της παγκόσμιας πολιτιστικής διάδοσης του Ελληνισμού. Συνέβαλε στο γεγονός ο Ελληνισμός να κατακτήσει νέες περιοχές του κόσμου διαδίδοντας τα επιτεύγματα του Ελληνικού Διαφωτισμού στους πολιτισμούς της Ασίας. Δια μέσου της Ρωσίας ελληνοποιήθηκαν πνευματικά οι λαοί της Ανατολής.

Η διαδικασία της πνευματικής ελληνοποίησης της ανθρωπότητας αποτελεί ιστορική πραγματικότητα και λειτουργεί και στον παρόντα χρόνο. Αναμφίβολα, ο σημερινός εκσυγχρονισμός του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών της Ανατολής και Δύσης, βασίζεται στα επιτεύγματα της ελληνικής ιδιοφυΐας. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι ο σύγχρονος Δυτικός Πολιτισμός καταστρέφει τη σχέση με την ελληνική κληρονομιά. Επιλέγει το δρόμο της απομάκρυνσης από τις αξίες των κλασικών ελληνικών χριστιανικών ιδανικών, διαστρεβλώνοντας την ελληνιστική κληρονομιά.

Με αυτό τον τρόπο οδηγείται στην αυτοκαταστροφή. Απαρνούμενος τις αρχές της κλασικής ελληνοχριστιανικής κληρονομιάς, που αποτέλεσε θεμέλιο του Ευρωπαϊκού πολιτισμού, στρέφεται προς την κατεύθυνση μιας νέας βαρβαρότητας. Έντονη εκδήλωση της κατάπτωσης της Δύσης αποτελεί η επιθετική αποχριστιανοποίηση και η προσηλωμένη απροθυμία παροχής στον ελληνικό λαό των αξιοπρεπών θέσεων στον πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό βίο του δυτικού κόσμου. Άκρως αντίθετος παρουσιάζεται ο αυτοαποκαλούμενος δυτικός κόσμος – «ιουδαιοχριστιανικός» (και όχι έλληνοχριστιανικός!) πολιτισμός.

Σε αντίθεση από την δυτική κατεύθυνση, η ευρασιατική προοπτική του Ελληνισμού ως βαθιά και ιστορικά ριζωμένη, συνεχίζει σήμερα να παραμένει ζωντανή. Οι λαοί της Ανατολικής Ευρώπης στην πλειοψηφία τους παρέμειναν πιστοί στις αξίες του Ελληνοχριστιανισμού. Η Ρωσία ως τεράστιο ευρασιατικό κράτος παραμένει ορθόδοξη χώρα, και στο έδαφος της Ασίας με γοργούς ρυθμούς διαδίδεται ο χριστιανισμός.

Οι λαοί της Ασίας που δεν ασπάζονται τον χριστιανισμό, διατήρησαν σεβασμό στις παραδοσιακές αξίες και στον κλασικό ευρωπαϊκό πολιτισμό, ο οποίος στηρίζεται στον ελληνικό. Με όλα τα προαναφερθέντα δημιουργούνται προϋποθέσεις για την ενδυνάμωση της επιρροής των ελληνοχριστιανικών αξιών στο ευρασιατικό έδαφος. Η Ελληνική οικουμενικότητα διατηρεί τις προοπτικές της ακριβώς προς την ευρασιατική κατεύθυνση. Οι στρατηγικές του Ελληνισμού στην Ευρασία είναι επίκαιρες όσο ποτέ. Έχοντας διαμορφώσει πολιτισμικά την Ευρασία στο παρελθόν, της επιτρέπουν την καλλιτεχνική εξέλιξη σήμερα. Η συνέχιση της ελληνοχριστιανικής παγκοσμιοποίησης στην Ανατολή συμβάλλει στην έκφραση του μεγάλου ελληνικού καλλιτεχνικού δυναμικού. Στα ευρασιατικά εδάφη, με την προϋπόθεση της συμμετοχής στην από κοινού ανοικοδόμηση του κοινωνικού, οικονομικού και πολιτικού βίου, οι χώρες και οι λαοί είναι πρόθυμοι να παρέχουν στους Έλληνες ισχυρές θέσεις κύρους ανάμεσα στην ευρασιατική ελίτ.

Η ανάπτυξη του ελληνοευρασιατικού πολιτισμικού κόσμου με σταθερές κοινωνικές αξίες δύναται να επηρεάσει θετικά τις χώρες της Δύσης και να τις αναγκάσει να σκεφτούν τις καταστροφικές συνέπειες απομάκρυνσης από τον Ελληνισμό. Διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι μόνο το ελληνοχριστιανικό πνεύμα μπορεί να μας σώσει από την βαρβαρότητα. Μόνο αυτό μπορεί να προσδίδει στον κόσμο τη σταθερότητα και να μας προφυλάξει από το χάος.

Με στόχο να διαλευκάνουμε τις προαναφερθείσες τοποθετήσεις ας απευθυνθούμε στα έργα των δύο μεγάλων Ρώσων στοχαστών.

«Στην Εκκλησία παρατηρούμε την διαιώνιση του Ελληνισμού, ο οποίος διείσδυσε στον ιστό της ως παντοτινή αξία της χριστιανικής ύπαρξης», — έγραψε ο γνωστός Ρώσος θεολόγος του 20ου αιώνα Γεώργκι Φλορόφσκι (1). Και παρακάτω: «Εδώ εννοούμε τη «χριστιανική αρχαιότητα», τον Ελληνισμό του δόγματος, τον Ελληνισμό της λειτουργίας, τον Ελληνισμό της εικόνας.

Στον ανατολικό κόσμο, στον τρόπο τέλεσης της θείας λειτουργίας καθιερώθηκε για πάντα αυτό το ελληνιστικό στυλ της «θεοσέβειας του μυστηρίου» και, επομένως, κατά κάποιο τρόπο, δεν γίνεται να συμμετέχεις στο μυστήριο της λειτουργίας χωρίς να μυηθείς τον Ελληνισμό. Χωρίς αμφιβολία, κανένας «τρελός» στην Εκκλησία δε θα τολμούσε να αφελληνίσει τη θεία λειτουργία και να την «εκσυγχρονίσει».

Το πιο ισχυρό πράγμα που υπάρχει στη Ρωσική εκκλησιαστική παράδοση είναι η ρωσική εικόνα, διότι ακριβώς στον τομέα της εικονογράφησης οι Ρώσοι αγιογράφοι μυήθηκαν στην ελληνιστική εμπειρία και την εφάρμοσαν στην καλλιτεχνική τους έκφραση!.. Και γενικά, ο «Ελληνισμός» στην Εκκλησία δεν αποτελεί μόνο ένα ιστορικό στάδιο που θα παρέλθει. Όταν ο θεολόγος έρχεται στην κατανόηση του ότι οι «ελληνικές κατηγορίες» ξεπεράστηκαν, αυτό μαρτυρεί αποκλειστικά την προσωπική αποστασιοποίηση από το ρυθμό του sobornost – καθολικότητα (synodality «Spiritual community of many jointly living people»). Η καθολική θεολογία μπορεί να υπάρχει μόνο στον Ελληνισμό…» (2)

Ο Γεώργιος Φλορόφσκι αναπτύσσει την έννοια του εν εκκλησία μεταμορφωμένου από τον Χριστιανισμό Ελληνισμού. Με επιχειρήματα υποστηρίζει ότι «το Χριστιανικό Ευαγγέλιο και Θεολογία από την αρχή ειπώθηκαν και επικράτησαν σαν ελληνικές έννοιες» (3).

«Στην αρχή ο Χριστιανισμός διαδόθηκε στον πολιτισμικά ελληνοποιημένο κόσμο της Μεσογείου. Σε αυτό ακριβώς τον κόσμο έγινε «παγκόσμια θρησκεία» — ακριβολογώντας «Εκκλησία των λαών», ecclesia eх gentibus. Η Ελληνική γλώσσα ήταν η πρώτη και η κύρια γλώσσα της Εκκλησίας. Διατηρεί την προνομιακή και πρωτεύουσα σημασία στην Εκκλησία και σήμερα καθώς είναι η γλώσσα της Καινής Διαθήκης και του πρώιμου Χριστιανισμού.

«Ο Ελληνισμός» — ένα πολυεπίπεδο σύστημα πνευματικών και ηθικών αξιών, όπως και ιδεών, αποτέλεσε ιδιαίτερη ενότητα της χριστιανικής ιστορίας. Η λατινική Δύση επηρεάστηκε από τον Ελληνισμό όπως και η Ανατολή. Η Θεολογία του πρώιμου χριστιανισμού εκφράστηκε με τις έννοιες και τα νοήματα του ελληνικού πνεύματος.

Η επιρροή της Ελληνικής φιλοσοφίας στις μορφές του χριστιανικού βίου και νόησης περιέχει τον βαθύ και εντελώς οφθαλμοφανή χαρακτήρα», — βάσιμα υποστήριξε ο στοχαστής (4).

Ο Γεώργιος Φλορόφσκι μιλάει για τον αιώνιο ελληνισμό (που σχετίζεται με το Βυζαντινισμό). Κατά την άποψη του συγγραφέα ο Ελληνισμός είναι αδιαχώριστος με την Χριστιανική πνευματικότητα. Ο Φλορόφσκι συνδέει τον ίδιο τον εκκλησιασμό με την επανελληνοποίηση. Ο Ελληνισμός εισχώρησε βαθιά στην Εκκλησία, μεταμορφωμένος από το φως της Χριστιανικής Αλήθειας και έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της χριστιανικής ιστορίας και ζωής. Ο Χριστιανισμός έγινε παγκόσμια θρησκεία στο πολιτισμικά ελληνοποιημένο έδαφος της Μεσογείου. Το Χριστιανικό άγγελμα είναι αδιαχώριστο από την ελληνική σκέψη και το ελληνικό πνεύμα.

Κατά τον Κ.Ν. Λεόντιεφ (1831-1891) ο πλούτος του πνεύματος του Ελληνικού λαού εφαρμόστηκε στην εξέλιξη της σημαντικής θρησκευτικής κουλτούρας παγκοσμίως και του μυστικού πολιτισμού. «Οι Έλληνες που έζησαν πολλούς αιώνες λατρεύοντας τον πιο κομψό και τον πιο φιλάνθρωπο πολυθεϊσμό, υποτάχθηκαν αργότερα στον ύψιστο και το πιο υπεράνθρωπο μονοθεϊσμό, όπου όχι μόνο υποτάχθηκαν στις αρχικές του πηγές (Ευαγγέλια και Άγιες Γραφές) αλλά και ανέπτυξαν το αυστηρό και σύνθετο σύστημα θεολατρείας», — έγραφε ο Κ.Ν. Λεόντιεφ (5).

Η ορθοδοξία είναι βαθιά ριζωμένη στον Ελληνικό λαό. «Για το Ελληνικό Έθνος ο ανατολικός Χριστιανισμός (δηλ. η θρησκευτική πλευρά του βυζαντινισμού) ήταν εθνική σαν ένα προϊόν… Για το Ρωσικό έθνος αυτή η πιο θρησκευτική πλευρά του βυζαντινού πολιτισμού δεν ήταν τόσο εθνική σαν προϊόν, αλλά αφομοιώθηκε σε μεγάλο βαθμό ως εθνική», — υποστήριξε ο στοχαστής (6).

«Ο Έλληνας συνδυάζει όλες τις εθνικές του μνήμες με την Ορθοδοξία. Ο Βυζαντινισμός ως ιστορικό προϊόν, ανήκει στον Έλληνα, κι αυτός, συνειδητοποιώντας ότι στην αρχική δημιουργία της Εκκλησίας συμμετείχαν οι άνθρωποι διαφόρων φυλών – Ιταλοί, Ισπανοί, Σλάβοι, Σύριοι, Αιγύπτιοι και άλλοι γεννημένοι στην Αφρική, θυμάται ότι στην Ελληνική γλώσσα επί το πλείστον, και με τη βοήθεια του Ελληνικού πολιτισμού, σχηματίστηκε η σύνθετη και μεγάλη κατασκευή του δόγματος, της τελετής και των κανόνων του Χριστιανισμού’ και ότι χωρίς αυτή τη σύνθετη διαδικασία που ανταποκρίνεται στις πολύπλευρες απαιτήσεις, θα ήταν αδύνατον να ενωθούν κάτω από τη μια θρησκεία τόσο διαφορετικοί λαοί», — τονίζει ο Κ.Ν. Λεόντιεφ (7).

Ο Βυζαντινισμός ως ορθόδοξο πολιτιστικό και ιστορικό φαινόμενο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια του Ελληνικού πολιτισμού, της Ελληνικής ιδιοφυΐας. «Ο ιδιαίτερος και νέος την εποχή της εμφάνισής του Βυζαντινός πολιτισμός και οι διακρατικές σχέσεις που απορρέουν από αυτόν καθώς και αισθητικά και ηθικά ιδανικά ήταν επί το πλείστον προϊόντα της Ελληνικής ιδιοφυΐας», — θεωρούσε ο μελετητής (8). Πιστεύει πως «χάρη στη φιλοσοφική δύναμη του Ελληνικού νου, την εύπλαστη ικανότητα της ελληνικής φαντασίας και χάρη στην ελληνική συνήθεια του ανθρωπομορφισμού, έγινε δυνατή η βαθιά επεξεργασία του δόγματος, δημιουργήθηκε η λαμπρή λειτουργία μας και, η τόσο πολύτιμη για εμάς τους Ρώσους, εικονολατρεία θριάμβευσε απέναντι στις εικονομαχικές επιδιώξεις».

Επομένως, η Ορθοδοξία για τους Έλληνες είναι εθνικό ζήτημα ως καλλιτεχνικό τους δημιούργημα. Το Βυζαντινό πολιτισμικό και ιστορικό πρότυπο στη βάση του οποίου βρίσκεται η Ορθοδοξία, θεμελιώθηκε από την Ελληνική ιδιοφυΐα. Συνδέεται οργανικά με τις καλλιτεχνικές αρχές του Ελληνικού πολιτισμού. Ο μεγάλος Ρώσος ερευνητής των έργων του Κωνσταντίν Λεόντιεφ Γ.Π. Ιβάσκ σημείωσε χαρακτηριστικά, ότι ο Λεόντιεφ ήταν «παθιασμένος Φιλέλληνας αλλά βυζαντινού προσανατολισμού» και ότι «αναγνώριζε τα πρωτεία των Ελλήνων ανάμεσα σε όλους τους άλλους ορθόδοξους λαούς» (10).

Ο βυζαντινός πολιτισμός εξετάζεται από τον Κ.Ν. Λεόντιεφ ως οικουμενικός. Αναφέρει τον όρο «οικουμενικός βυζαντινισμός» (11). Μιλάει για τον βυζαντινό πολιτισμό ως οικουμενικό: «Ο Βυζαντινός (οικουμενικός) πολιτισμός αποτελούσε εν μέρει (στο ανατολικό του τμήμα) συνέχεια του ενιαίου Ρωμαϊκού κράτους, ενώ από την άλλη διατηρούσε τον νέο, όπως και ο Ελληνικός, αλλά κατακερματισμένο ευρωπαϊκό πολιτισμό» (12).

Σύμφωνα με τον Κ.Ν. Λεόντιεφ, ο Βυζαντινός πολιτισμός προφανώς είναι συνδεδεμένος με τις διαδικασίες παγκοσμιοποίησης. Κατά την άποψή του η βυζαντινή πολυμάθεια ξεπέρασε τα μακρινά σύνορα του βυζαντινού κράτους, όπως κάποτε ξεπέρασε τα κρατικά σύνορα της Ελλάδας και ο Ελληνικός πολιτισμός» (13).

Με την καλλιτεχνική του έξαρση, ο Ελληνικός πολιτισμός εξήλθε στο παγκόσμιο προσκήνιο και στην υπηρεσία ολόκληρης της οικουμένης και της ανθρωπότητας. Την πορεία του ακολουθεί το Βυζάντιο, το οποίο ως κράτος «πέρασε όλη τη ζωή του στην αμυντική στάση»(14). Όμως σαν πολιτισμός «βασίλευε πολλά χρόνια παντού και κατέκτησε ολόκληρους νέους κόσμους, τη Ρωσία και άλλους Σλάβους» (15).

Ο Βυζαντινός πολιτισμός ξεπέρασε τα πολιτικά σύνορα και έγινε η γενεσιουργός αιτία του δυτικοευρωπαϊκού πολιτισμού. Ο ρωμανογερμανικός κόσμος απομακρύνθηκε από τον Βυζαντινό πολιτισμό κι αυτό έγινε την εποχή του σχίσματος των εκκλησιών. Η εποχή της Αναγέννησης στη Δύση ως ύψιστο σημείο της άνθισης της Δύσης, προκλήθηκε από την εκ νέου προσέγγιση του Βυζαντίου. Το Βυζάντιο κατέκτησε τον σλαβικό κόσμο στα σύνορα της Ανατολικής Ευρώπης, ενώ η επιρροή του στην Ασία συνεχιζόταν και μετά την κατάρρευση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Σύμφωνα με τον Κ.Ν.Λεόντιεφ, το Βυζάντιο ήταν οικουμενικό πολυεθνικό κράτος και πολιτισμός. Η πολιτισμική του επιρροή ήταν καθολική και συνέχισε την ελληνιστική παγκοσμιοποίηση. Σχημάτισε το πολυπολικό πρότυπο δημιουργίας του κόσμου, γέννησε τις καινούριες πολιτισμικές ζώνες και ενθάρρυνε την πολιτιστική ιδιαιτερότητα των χωρών και των λαών.

Για τον Κωνσταντίν Λεόντιεφ, ο τρόπος ζωής της Ρωσίας είναι οργανωμένος κατά τα βυζαντινά πολιτισμικά πρότυπα. «Η αγιοσύνη της πραγματικής ρωσικής Ορθοδοξίας, η μεγάλη εθνική σημασία της δεν θα υποχωρήσουν εάν εμείς θα κρατάμε στη μνήμη μας και θα συνειδητοποιούμε ότι η Ορθοδοξία μας είναι η ελληνο-ρωσική (βυζαντινή) Ορθοδοξία», — όπως έγραφε (16). Κατά τη γνώμη του, «την πολιτισμική ιδιαιτερότητα μας πρέπει να την αναζητούμε στις ελληνορωσικές αρχαίες ρίζες» (17).

Ο βυζαντινισμός είναι μια μορφή της ρωσικής εθνικής και πολιτισμικής αυτοσυνείδησης και ο στοχαστής μιλά για το ρωσικό έθνος ως βυζαντινό, αφού η αυτοσυνείδησή του σχηματίστηκε μέσω της αφομοίωσης της βυζαντινής κληρονομιάς. Το γεγονός της αφομοίωσης έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ρωσικής συνείδησης. Η Ρωσία για τον ερευνητή παρουσιάζεται ως πολυεθνικό κράτος – πολιτισμός, ένα κράτος με οικουμενική αποστολή. Το χαρακτηριστικό της Ρωσίας είναι «το παγκόσμιο πνεύμα»(18). Η Ρωσία είναι ο πλανήτης με πολλούς δορυφόρους»(19).

Η αποστολή της Ρωσίας είναι να παίξει το ρόλο του διαύλου των παγκόσμιων αρχών του Βυζαντινισμού. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο στοχαστής θεωρεί την εποχή της μεγαλύτερης ακμής της Ρωσίας το 18ο αιώνα, διότι εκείνη την εποχή η Ρωσία έγινε ανεξάρτητο ευρασιατικό κράτος – πολιτισμός με δικά της εδαφικά σύνορα και μέσου αυτής οι πολιτισμικές αχτίδες του βυζαντινισμού διαδίδονται στα στην Ευρώπη και τον κόσμο. Με άλλα λόγια, εκείνη ακριβώς την περίοδο η Ρωσία διαδίδει πλήρως τον Βυζαντινισμό στην Ευρασία.

Ο Κ.Ν. Λεόντιεφ υποδεικνύει την ανατολική – ασιατική κατεύθυνση εξέλιξης της Ρωσίας ως στρατηγική. Αυτό συνδέεται με το γεγονός ότι σε αυτόν ακριβώς το χώρο οι παγκόσμιες αρχές του Βυζαντινισμού αποκτούν πρόσφορο έδαφος για την εξέλιξη. Αυτός ο χώρος ακόμα δεν υποτάχθηκε στην καταστροφική επιρροή της Δύσης που φέρει την αποχριστιανοποίηση και εκμηδενίζει τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες των λαών και των χωρών. Η επέκταση της Ρωσίας στην Ασία επιβεβαιώνει ταυτόχρονα την παγκόσμια μετάδοση των αρχών του Βυζαντινισμού από αυτή. Η Ρωσία, ως δίαυλος των οικουμενικών αρχών του Βυζαντινισμού, αντιστέκεται στη Δύση που κατέστρεψε το δεσμό της με τον Βυζαντινισμό και έγινε διάδοχος του παγκοσμιοποιημένου μοντέλου εκβαρβαρισμού.

Ας σημειώσουμε τα σημεία στα οποία συμφωνούν οι δύο στοχαστές, ο Κ. Λεόντιεφ και ο Γ. Φλορόφσκι. Και οι δύο τονίζουν τον εξέχοντα ρόλο της ελληνικής ιδιοφυΐας στην ανάπτυξη της Ορθόδοξης πνευματικότητας, του Βυζαντινού πολιτισμού. Ο Ελληνικός πολιτισμός που ενώθηκε με τον Χριστιανισμό, μεταμορφώθηκε και απέκτησε αιώνιες αρχές. Με τον τρόπο αυτό έγινε ο ίδιος Χριστιανισμός. Ας σημειώσουμε ότι η προαναφερθείσα τοποθέτηση αναπόφευκτα οδηγεί στην αναγνώριση της καθολικότητας του Ελληνο-Χριστιανικού πολιτισμού και του στηριζόμενου σε αυτόν Βυζαντινού πολιτισμού, οι οποίοι αποκτούν οικουμενική διάσταση.

Στηριζόμενοι στις θέσεις των Ρώσων διανοουμένων, μπορούμε να δούμε μέσα στον Ελληνισμό την πολιτισμική μεταεπιστήμη, που αποτελεί το περιεχόμενο του σχηματισμού διαφόρων πολιτισμικών επιστημών. Εδώ μιλάμε για το παγκόσμιο μεγασύστημα αξιών που ορίζει τις πολιτισμικές και καλλιτεχνικές αρχές και αποτελεί τη βάση της εξέλιξης των διαφόρων πολιτισμικών κόσμων. Ο Ελληνισμός είναι ένας χώρος της ζωής της τέχνης που συμβάλλει στον σχηματισμό των πολιτισμικών επιστημών, παραδόσεων και ιδιαιτεροτήτων. Είναι ο χώρος της παραγωγής των αξιών και της γνώσης τον οποίο μπορούμε να ονομάσουμε πολιτισμό των πολιτισμών. Ο Ελληνισμός έγινε μια αρχή που ορίζει επί το πλείστον το σχηματισμό της πολιτισμικής Ευρασίας – της Μεγάλης Ευρασίας που περιλαμβάνει τους πολιτισμούς της Ασίας και της Ευρώπης. Ο Ελληνισμός επί της ουσίας περιέχει οικουμενικές στρατηγικές.

Примечания

1,2. Флоровский Г. В. Пути русского богословия. Отв. ред. О. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2009. С.644

3,4. Georges Florowski. Hellenismus: Hellenisierung (des Christentums), in: Weltkirchenlexikon, ed. F. H. Littell, Hans H. Walz. Cols. 540–541. Stuttgart: Kreuz-Verlag.

5. Леонтьев К. Н. Славянофильство и грядущие судьбы России / Сост., вступит. ст., указ. имен и коммент. А. В. Белова / Отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2010. С.1071

6. Леонтьев К. Н. Славянофильство и грядущие судьбы России / Сост., вступит. ст., указ. имен и коммент. А. В. Белова / Отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2010. С.1071 – 1072

7. Леонтьев К. Н. Славянофильство и грядущие судьбы России / Сост., вступит. ст., указ. имен и коммент. А. В. Белова / Отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2010. С. 80

8. Леонтьев К. Н. Славянофильство и грядущие судьбы России / Сост., вступит. ст., указ. имен и коммент. А. В. Белова / Отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2010. С.1070

9. Леонтьев К. Н. Славянофильство и грядущие судьбы России / Сост., вступит. ст., указ. имен и коммент. А. В. Белова / Отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2010. С.1070

10. К. Н. Леонтьев: pro et contra. Книга 2 / Сост., послесловие А. А. Королькова, сост., примеч., прил. А. П. Козырева. — СПб.: РХГИ, 1995.С.407

11. Леонтьев К. Н. Славянофильство и грядущие судьбы России / Сост., вступит. ст., указ. имен и коммент. А. В. Белова / Отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2010. С.75

12. Леонтьев К. Н. Славянофильство и грядущие судьбы России / Сост., вступит. ст., указ. имен и коммент. А. В. Белова / Отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2010.С.137

13. Леонтьев К. Н. Славянофильство и грядущие судьбы России / Сост., вступит. ст., указ. имен и коммент. А. В. Белова / Отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2010.С.45

14, 15. Леонтьев К. Н. Славянофильство и грядущие судьбы России / Сост., вступит. ст., указ. имен и коммент. А. В. Белова / Отв. ред. О. А. Платонов. —

16. Леонтьев К. Н. Славянофильство и грядущие судьбы России / Сост., вступит. ст., указ. имен и коммент. А. В. Белова / Отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2010.С.1061

17. Леонтьев К. Н. Славянофильство и грядущие судьбы России / Сост., вступит. ст., указ. имен и коммент. А. В. Белова / Отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2010.С.1064

18. Леонтьев К. Н. Славянофильство и грядущие судьбы России / Сост., вступит. ст., указ. имен и коммент. А. В. Белова / Отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2010.С.494

19. Леонтьев К. Н. Славянофильство и грядущие судьбы России / Сост., вступит. ст., указ. имен и коммент. А. В. Белова / Отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Институт русской цивилизации, 2010.С.488